DUURZAAM | Waarom is de opwarming van de aarde een probleem?

Bij de meeste bewoners van ons koude kikkerland klinkt ‘opwarming van de aarde’ vooral als een ongelooflijke luxe: minder klappertanden, meer zonnen in de tuin! Toch is duurzaamheid een hot topic 😉 Afgelopen weken merkten we ook hoe warm het kan worden. Zo was gisteren de warmste 29 juni ooit gemeten in De Bilt. Zitten in mijn raamkozijn om te mijmeren en staren gaat nu niet: ik zou eruit branden. De aarde warmt op, maar waarom is dat eigenlijk een probleem?

LEES JE LIEVER DIRECT DE GEVOLGEN EN IMPACT? SCROLL DAN EVEN NAAR BENEDEN

Het stijgende kwik

Voordat we gaan bekijken wat de gevolgen van die stijgende temperaturen zijn, nog even de vraag: waarom warmt de aarde eigenlijk op? In het Engels wordt er ook gesproken over ‘greenhouse effect’, wat wij meestal vertalen als broeikaseffect. Een ‘greenhouse’ is een kas waarin planten worden geteeld. Die Engelse term haal ik even aan omdat je bij ‘broeikas’ meestal niet direct denkt aan kassen zoals je die in het Westland vindt. Juist het beeld van die kassen vol planten helpen je om te begrijpen hoe de opwarming van de aarde werkt.

De zon schijnt op de aarde, waar energie wordt geabsorbeerd en dan wordt uitgestraald in de atmosfeer als warmte. CO2 en andere uitstootgassen absorberen zonlicht en houden een deel van die de warmte gevangen. Net zoals de glazen wanden van een kas. Vandaar ‘greenhouse effect’. Hoe groter de concentratie uitstootgassen in de atmosfeer, hoe meer warmte er wordt gevangen in die moleculen, en hoe warmer de atmosfeer wordt (1, 2).

De mens als oorzaak

En is de mens echt ‘de oorzaak’? Ja. Schommelingen in temperatuur zijn niet onnatuurlijk en het is niet alleen de mens die het klimaat op aarde beïnvloedt. Ook meteorietinslagen, vulkaanuitbarstingen en activiteit van de zon hebben hum impact (3). Toch zijn 97% van de wetenschappers is het erover eens dat de mens de oorzaak is van klimaatverandering (4). Of, beter gezegd: het versterkte broeikaseffect. Sinds de industriële revolutie stoten we veel meer broeikasgassen uit. Bijvoorbeeld door het kappen van bossen, het houden van dieren voor de vleesindustrie, en het gebruik van fossiele brandstoffen. Aldus Milieucentraal zit er nu 40% meer CO2 in de lucht dan 250 jaar geleden (5). Dat laat de temperatuur op aarde flink stijgen: sinds 1880 ongeveer 0,85 graden Celsius (3). Zo’n kleine verandering, daar word je toch niet heet of koud van? Misschien wel nadat je onderstaande gevolgen van de warmer wordende aarde hebt gelezen.

Gevolgen van de opwarming van de aarde

Meer broeikasgassen betekenen een hogere temperatuur en hierdoor verandert het klimaat. Welke impact heeft dat op de wereld en haar bewoners? Eerst leg ik twee klimaatgevolgen uit (extremer weer en stijgende zeespiegel). Daarna kijken we naar de impact daarvan. Die laatste opsomming staat in een willekeurige volgorde (je weet wel, random in het Engels).

Klimaatgevolg: extremer weer
Het weer wordt niet alleen warmer, maar ook extremer: langere en warmere hittegolven, meer periodes van droogte, meer regenval en krachtigere orkanen (6). Bepaalde gebieden worden dus natter, andere droger (7). Dit heeft allerlei gevolgen.

Klimaatgevolg: stijgende zeespiegel
De zeespiegel stijgt niet doordat zee-ijs smelt, dat wordt omschreven met de wet van Archimedes (mocht je dat willen weten) (8). Waarom stijgt de zeespiegel dan toch? Ten eerste omdat zeewater uitzet wanneer het warmer wordt. Ten tweede omdat landijs smelt en als water in de oceanen komt (9). Er zullen meer overstromingen plaatsvinden, ook door de heviger wordende regenval die niet goed afgevoerd kan worden door rivieren en rioolleringen (7). Ook dit heeft allerlei gevolgen.

Impact: mislukte oogst en honger
Door langere en warmere hittegolven, de droogte die daarmee gepaard gaat en een toename in overstromingen, zullen er grote hoeveelheden gewassen sterven (10) Ook kan de zee door de zeespiegelstijging over het land gaan spoelen bij vloed. Dit zoute water niet goed voor de gewassen (11). Verminderde of mislukte oogsten leiden tot honger en ondervoeding. Voedselprijzen zullen stijgen en vooral armere gebieden zullen hiervoor de prijs moeten betalen (10).

Impact: water tekorten
In drogere gebieden zal er een tekort ontstaan aan drinkwater en water voor gewassen (7). Zout water uit de stijgende zee kan zoetwater aantasten (11). Ook dit draagt weer bij aan mislukte oogsten en het eventueel ontwikkelen van hongersnoden. Daarnaast vergroot droogte de kans op bosbranden (1).

Impact: koraalriffen verbleken
Doordat de oceaan opwarmt, verbleken koralen. Ze verliezen letterlijk hun kleur. Dit komt doordat oceanen een deel van de CO2 opnemen, waardoor het water zuurder wordt (18). Ongeveer een kwart van de zeedieren is afhankelijk van koraalriffen (11). Veel mensen (lees: honderden miljoenen) zijn voor voedsel of inkomen afhankelijk van riffen. Ook beschermen koraalriffen tegen stormen doordat ze golven breken (12). Verder zijn koraalriffen bronnen van stoffen voor medicijnen, bijvoorbeeld tegen kanker en hart- en vaatziekten. Dode riffen zijn minder rijk aan deze stoffen (13).

Impact: dieren sterven uit
Dieren en planten sterven uit, waardoor de biodiversiteit afneemt (7). Is dat echt zo erg? Ja, we zijn afhankelijk van de dieren en planten rond ons heen. Een simpel voorbeeld zijn bijen die gewassen bestuiven (14).

Impact: ziektes
Doordat warmere klimaten uitbreiden richting de Noordpool en Zuidpool worden ook de leefgebieden van muggen vergroot. Hierdoor zullen tropische ziekten, zoals Malaria, vaker voor gaan komen (11). Het verbranden van fossiele brandstoffen vervuilt de lucht, wat tot longproblemen en zelfs sterfte kan leiden (15).

Impact: klimaat migranten
Hoewel het heel moeilijk te schatten is hoeveel klimaat migranten er (zullen) zijn, is het nu al gaande: mensen die mislukte oogsten, watertekorten en zeespiegelstijging ontvluchten. Deze mensen worden klimaat migranten genoemd, omdat de definitie van vluchteling klimaatverandering niet meeneemt als reden om te migreren. Vooral mensen in ontwikkelingslanden zijn kwetsbaar vanwege de kwetsbaardere ecosystemen en het gebrek aan resources om te migreren (16). En dit is nu al aan de gang, zo kocht president Anote Tong van het eiland Kiribati een stuk land in Fiji om op langere termijn de zeespiegelstijging te ontvluchten (17).

Het houdt niet op…

Want de CO2 die nu al in de atmosfeer zit blijft ‘doorwerken’. Opwarming gebeurt niet van de één op de andere dag. De temperatuur op aarde zal nog eens 0,6 graden Celsius stijgen, bovenop de al gemeten 0,85 graden Celsius, als de huidige CO2-concentratie zou blijven zoals ‘ie nu is (18). Ik ben bang dat we het punt waarop de hoeveelheid CO2 niet meer toeneemt, nog niet bereikt hebben…

Daarbij zal ook permafrost ontdooien. Perma-wat? Het klinkt als een nieuw product in de supermarkt, maar het is permanent bevrorgen grond waarin koolsof is opgeslagen. Permafrost is bijvoorbeeld te vinden in Canada. Wanneer dit ontdooit, komen er broeikasgassen vrij (methaan en CO2). Dit versnelt de opwarming van de aarde (10) en daarmee de impact hiervan versterken.

Dus… Wat nu?

Ik denk dat de opsommingen voor zichzelf spreken. En het lijkt me tijd dat ik de volgende keer eens een wat opbeurender artikel ga schrijven. Want hoe kunnen we nog redden wat er te redden valt? Daarvoor ga ik weer flink lezen de komende tijd. Stay tuned!

Referenties

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18

Deel dit op social media

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *