DUURZAAM | De meest vervuilende sector

Met regelmaat hoor je kreten als ‘10% van de CO2-uitstoot komt door de kledingindustrie’. Klinkt indrukwekkend, en dat is het ook! Toch zegt dit niet alles; zo’n getal geeft pas inzicht wanneer je iets weet over andere sectoren. 10 is immers groot in vergelijking met 3, maar klein in vergelijking met 30. Vandaag duiken we in de schimmige wereld van klimaatpercentages.

Een tijdje geleden werd ik gevraagd of ik me realiseerde dat het wereldwijde web een CO2-voetafdruk heeft. Uhm, wat?! Nee. Na deze vraag was het zo logisch: natuurlijk zijn er miljoenen servers (lees: apparaten die energie verbruiken) nodig om ons in de lucht te houden. Door die vraag raakte ik geïnspireerd voor dit artikel: wat is de meest vervuilende sector?

Welke sectoren zijn er?

Na wat zoeken en lezen, kwam ik een rapport tegen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Dit panel is opgericht door de Verenigde Naties en brengt de kennis over klimaat(verandering) en de gevolgen in kaart. Het doel is om overheden te helpen om een klimaatbeleid te ontwikkelen, en duizenden wetenschappers wereldwijd dragen hieraan bij. Op dit moment zijn er 195 landen lid van het IPCC, inclusief Nederland (1). 

[Lees je liever eerst de toepassing? Scroll dan naar beneden.]

Broeikasgasemissie per economische sector. Bron: IPCC (2).

Het IPCC rapport uit 2014 beschrijft de volgende sectoren (2, 3):
Elektriciteit en warmte productie: het verbranden van kolen, gas en olie voor elektriciteit en warmte.
AFOLU (Agriculture, Forestry and Other Land Use): Ofwel ‘landbouw, bosbouw en overig landgebruik’. Voornamelijk door landbouw (teelt van gewassen en veeteelt) en ontbossing.
Gebouwen: energie productie ter plekke, brandstofverbruik voor verwarming in gebouwen en brandstofverbruik om thuis te koken.
Transport: het verbranden van fossiele brandstoffen voor auto’s, vrachtwagens, schepen, treinen en vliegtuigen.
Industrie: het verbranden van fossiele brandstoffen voor energie ter plaatse en uitstoot van chemische reacties die nodig zijn om grondstoffen om te zetten.
Overige energie: alle uitstoot van de elektriciteitssector die niet direct te maken heeft met elektriciteit of warmte productie. Denk aan brandstofwinning, raffinage, en transport.

Het Centraal Bureau Statistiek (CBS) rekende aan de hand van de IPCC standaarden de broeikasgasemissies uit van de Nederlandse economie (4).

Broeikasgasemmisie Nederlandse economie, periode 1990-2015. Bron: CBS (4).

De ‘elektriciteit en warmte productie’ sector is het grootst. Maar wacht even… Als je naar de eerste figuur kijkt, zie je dat deze sector in heel veel delen is gesplitst. Dit heeft alles te maken met directe en indirecte missie.

Directe en indirecte emissie

Neem kleding: verbouwen van de katoenplant, stof maken, vervoer, kleding maken, nog meer vervoer, verpakkingsmateriaal. Oh ja, fabrieken, distributiecentra en winkels moeten worden gebouwd en ook de machines om kleding te maken, moeten geproduceerd worden.

Chaos! Want wat is nu de precieze uitstoot van jouw kleding? Die uitstoot valt uiteen in zoveel sectoren. Hiervoor wordt de term ‘indirecte emissie’ gebruikt. Dit omvat alle uitstoot die vrijkomt bij het produceren, vervoeren, verpakken en bewaren van producten voordat wij ze aanschaffen. Daarentegen is directe emissie de uitstoot door gebruik van gas, elektriciteit of vervoerbrandstof. Denk hierbij aan autorijden of het gebruik van warm water (5).

Een ander goed voorbeeld hiervan is transport. Zo bevat de transportsector de uitstoot door verbranding van fossiele brandstoffen, maar niet de uitstoot als gevolg van het maken van de vervoersmiddelen. Dat laatste is meegerekend in de uitstoot van industrie (2).

Iets praktischer en begrijpelijker…

Uit de uitleg over directe en indirecte emissie blijkt hoe lastig het is om precies uit te rekenen wat de uitstoot is van bijvoorbeeld de kledingindustrie. Milieu Centraal maakte een infographic van de CO2-uitstoot van een gemiddeld Nederlands huishouden, bestaande uit 2,2 personen.

Die CO2-uitstoot komt op 22,5 ton per huishouden uit, waarvan 7,7 ton directe emissies zijn, door energiegebruik in huis en vervoer. De overige 14,8 ton is indirect en komt uit voeding, kleding, woning/inrichting, indirecte vervoersemissies en vrije tijd en studie (5). Als je naar deze infographic kijkt, hebben de sectoren voeding en vervoer de grootste impact.

CO2-uitstoot gemiddeld Nederlands huishouden. Bron: Milieu Centraal (5).

In het boek ‘Dit is een goede gids’ staan ook een aantal percentages: 10% van de CO2-uitstoot wordt veroorzaakt door de kledingindustrie, 2,5% door de vliegindustrie, 20-30% van de milieubelasting komt door voeding en bijna 25% van de CO2-uitstoot komt door transport (6). Het is helaas niet duidelijk waar deze cijfers vandaan komen en hoe ze zijn opgebouwd.

Committed to the Environment Delft (CE Delft) maakte een overzicht van de top 10 milieubelasting van de gemiddelde consument. In iedere categorie werden zowel de directe als indirecte uitstoot meegenomen. Wat bleek? ‘Spullen’ en ‘vlees’ hadden de grootste milieu impact. Vliegen stond op de 6e plek, maar was gebaseerd op een vliegafstand van ongeveer 4200 km per jaar. Dat is bijvoorbeeld van Schiphol naar Sicilië en weer terug. Als je heen en weer vliegt naar Nieuw-Zeeland staat ‘vliegen’ op de 2e plaats en is de milieubelasting bijna gelijk aan die van ‘spullen’ (7).

Top 10 milieu-impact van gemiddelde consumptie van één persoon per jaar in Nederland. Bron: CE Delft (7).

Zowel CE Delft als Babette Porcelijn (schrijfster van ‘De verborgen impact) waren verbaasd over deze uitkomst. Spullen bovenaan?! In dit artikel definieert Babette ‘spullen’ als gebruiksgoederen, zoals elektronica, speelgoed, meubels, stofzuigers, papier, enzovoorts (8). En die spullen blijken nog meer impact te hebben dan het vlees wat we eten.

Eerlijk gezegd had ik verwacht dat de vleesindustrie bovenaan zou staan. Uit onderzoeken van het World resources Institute blijkt dat veehouderij wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer 13% van de uitstoot van broeikasgassen (overigens exclusief transport van voedsel). Het verbranden van fossiele brandstoffen voor energie en transport is verantwoordelijk voor zo’n 64% (9). Transport veroorzaakt zo’n 14% van het geheel en ‘elektriciteit en warmte productie’ ongeveer 25% (2).

Door de bomen zie ik de ontbossing niet meer… Wat is nu de meest vervuilende sector?

Het antwoord

Als je kijkt naar de eerste twee grafieken is ‘elektriciteit en warmte productie’ de grootste. ‘Industrie’ en ‘landbouw, bosbouw, visserij en delfstofwinning’ zijn ook verantwoordelijk voor een flink percentage van de uitstoot. Interessant om te weten, maar niet praktisch toe te passen.

Ja, de impact van de vleesindustrie is substantieel. Maar het verbranden van fossiele brandstoffen voor energie en transport samen is nóg veel groter. Wellicht staan spullen dáárom bovenaan in de top 10 van CE Delft. Spullen kosten tonnen energie: van grondstoffen delven tot uitstoot van schadelijke stoffen en van fabrieken laten draaien tot eindeloos transporteren. Spullen hebben een grote indirecte impact.

Voordat je bang bent dat ik vegetarisme en veganisme afschrijf, wil ik graag dit zeggen: relatief gezien heeft de vleesindustrie –in mijn ogen– een grote impact. Ik heb immers veel meer spullen dan dat ik stukjes vlees eet/at. Natuurlijk gebruik ik mijn spullen bij voorkeur heel lang en kies ik graag bewust. Toch doe ik dat, om eerlijk te zijn, (nog) lang niet altijd.

Het ideaal zou zijn om wereldwijd ons verbruik van fossiele brandstoffen te verminderen. Het is goed om na te denken welke alternatieve energiebronnen er zijn. Als individu pleit ik liever voor iets anders: bewuster consumeren. Zowel van spullen en vlees, als van vervoer en energievoorziening in huis. Je impact is dan grotendeels indirect, maar niet minder belangrijk!

Op de website van Milieu Centraal vind je een tool om jouw CO2-voetafdruk uit te rekenen. Helaas bevat die test niet de impact van de spullen die je koopt. Toch kan het je helpen om (kleine) stappen te zetten naar en kleinere CO2-voetafdruk.

Nog een paar wijze woorden

Het IPCC (van dat eerste rapport wat ik aanhaalde) schrijft: “Effective mitigation will not be achieved if individual agents advance their own interests independently.” (2) Dit geldt in het groot, voor beleidsmakers en politica, en in het klein, voor jou en mij.

Duurzaam leven doen we zamen 😉

Heb je enig idee wat jouw impact is? Laat even weten of je dit onderwerp interessant vindt! Wie weet schrijf ik dan een vervolg waarin ik uitreken wat de impact is van allerlei soorten levensstijlen.

Referenties
1) IPCC. (z.d.). Geraadpleegd van https://www.ipcc.ch/about/
2) IPCC (2014). Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group lll to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Geraadpleegd van https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_full.pdf
3) EPA (z.d.) Global Greenhouse Gas Emissions Data. Geraadpleegd van https://www.epa.gov/ghgemissions/global-greenhouse-gas-emissions-data
4) Meijer-Cheung, W. K., Schoenaker, N. & Schenau, S. (december 2016). Broeikasgasemissies door de Nederlandse economie. Geraadpleegd van https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2016/50/broeikasgasemissies-door-de-nederlandse-economie
5) Milieu Centraal (oktober 2016). Factsheet klimaatverandering. Geraadpleegd van https://www.milieucentraal.nl/media/3208/factsheet-klimaatverandering-oktober-2016.pdf
6) Eyskoot, M. (2017). Dit is een goede gids. Amsterdam: Keff & Dessing i.s.m. Boekerij.
7) CE Delft (april 2016). Top 10 milieubelasting van de gemiddelde consument. Geraadpleegd van https://babetteporcelijn.com/wp-content/downloads/CE_Delft_Top_10_milieubelasting.pdf
8) Porcelijn, B. (mei 2017). Dit is nóg slechter voor het milieu dan vlees (yep, echt waar). Geraadpleegd van https://www.bedrock.nl/dit-nog-slechter-voor-het-milieu-dan-vlees-eten-yep-echt-waar/\
9) World Resources Institute (2016). Shifting Diets for a Sustainable Food Future. Geraadpleegd van http://www.wri.org/sites/default/files/Shifting_Diets_for_a_Sustainable_Food_Future_1.pdf


Deel dit op social media

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *